سرطان لوزه نوعی سرطان سر و گردن است که با رشد کنترل‌نشده سلول‌ها در لوزه‌ها ایجاد میشود و بیشتر به شکل کارسینوم سلول سنگفرشی است. گلودرد طولانی، دشواری بلع، بزرگ شدن یکطرفه لوزه و تورم گردن از علائم آن هستند و عفونت HPV با آن مرتبط است. در مراحل اولیه با جراحی یا پرتودرمانی قابل درمان است و در مراحل پیشرفته شیمی‌درمانی و ایمونوتراپی افزوده می‌شوند.
لوزه‌ها (تانسیل‌ها) بافت‌های لنفاوی هستند که در دو طرف گلو قرار دارند و به‌عنوان بخشی از سیستم ایمنی عمل می‌کنند. لوزه‌ها که وظیفه محافظت از بدن در برابر عفونت‌ها و میکروارگانیسم‌های مضر را بر عهده دارند، در برخی موارد ممکن است به ناحیه‌ای تبدیل شوند که سلول‌های سرطانی در آن ایجاد می‌شوند. سرطان لوزه بیماری‌ای است که در گروه سرطان‌های سر و گردن قرار می‌گیرد. معمولاً به شکل کارسینوم سلول سنگفرشی ایجاد میشود.
سرطان لوزه (تانسیل) چیست؟
نوعی سرطان است که در لوزه‌ها و با رشد کنترل‌نشده سلول‌های غیرطبیعی ایجاد میشود. این بیماری یکی از شایع‌ترین سرطان‌های ناحیه سر و گردن است. معمولاً در بخش پشتی گلو، روی سطح لوزه‌ها یا در بافت‌های عمقی آن‌ها ایجاد میشود. در بیشتر موارد به شکل کارسینوم سلول سنگفرشی بروز می‌کند و با گذشت زمان ممکن است به بافت‌های اطراف گسترش یابد. سرطان لوزه ممکن است در مراحل اولیه علائم مشخصی نداشته باشد. به همین دلیل بیماران معمولاً در مرحله پیشرفته تشخیص داده می‌شوند. از شایع‌ترین علائم می‌توان به دشواری در بلع، گلودرد مزمن، بزرگ شدن یکطرفه لوزه و تورم‌های قابل لمس در گردن اشاره کرد. با پیشرفت بیماری، علائمی مانند تغییرات صدا، گوشدرد و زخمهای التیامنیافته در دهان نیز ممکن است بروز کنند.
عفونت‌های HPV (ویروس پاپیلومای انسانی) در سال‌های اخیر با این نوع سرطان مرتبط دانسته شده‌اند. سرطان لوزه در صورت تشخیص در مرحله اولیه، با مداخله جراحی یا پرتودرمانی قابل درمان است. در مراحل پیشرفته ممکن است به درمان‌های تکمیلی مانند شیمی‌درمانی و ایمونوتراپی نیاز باشد.
علائم سرطان لوزه (تانسیل) چیست؟
سرطان لوزه ممکن است در مراحل اولیه علامتی نداشته باشد یا با بیماری‌های شایعی مانند سرماخوردگی و عفونت‌های گلو اشتباه گرفته شود. اما با پیشرفت بیماری، علائم آشکاری مانند دشواری در بلع، گلودرد و تورم گردن بروز می‌کنند. بزرگ شدن یکطرفه و برطرف‌نشدنی لوزه یا زخمهای التیامنیافته ممکن است از نشانه‌های مهم سرطان لوزه باشند. با پیشرفت بیماری ممکن است علائم دیگری مانند دشواری در صحبت کردن، خلط خونی و گوشدرد ایجاد شود. علائم سرطان لوزه به این شرح است:
- گلودرد طولانی و برطرف‌نشدنی: ممکن است در یک طرف شدیدتر باشد.
- دشواری در بلع (دیسفاژی): ممکن است در بلعیدن غذاهای جامد و مایع دشواری ایجاد شود.
- تورم یا توده قابل لمس در گردن: در اثر بزرگ شدن غدد لنفاوی ایجاد میشود.
- بزرگ شدن آشکار و یکطرفه لوزه‌ها: برخلاف بزرگ شدن عادی لوزه، ممکن است دردناک و نامتقارن باشد.
- تغییرات صدا و اختلال در گفتار: به‌ویژه در مراحل پیشرفته‌تر ممکن است بروز کند.
- گوشدرد (اتالژی): به دلیل درگیری اعصاب گلو ممکن است دردهایی دیده شود که به گوش انتشار می‌یابند.
- زخمهای التیامنیافته در دهان یا لوزه‌ها: ممکن است خونریزی‌دهنده و پوشیده از پلاک‌های سفید باشند.
- بوی بد دهان: به دلیل عفونت یا تومور ممکن است بوی بد دهان ایجاد شود.
- کاهش وزن بی‌دلیل و بی‌اشتهایی: از علائمی است که در مراحل پیشرفته به‌طور شایع دیده میشود.
- خلط خونی یا خونریزی از دهان: ممکن است در موارد پیشرفته سرطان مشاهده شود.
اگر این علائم مدت طولانی ادامه یابند یا به‌تدریج بدتر شوند، لازم است بیمار به متخصص گوش، حلق و بینی مراجعه کند. تشخیص زودهنگام می‌تواند موفقیت درمان را افزایش دهد و از پیشرفت بیماری جلوگیری کند.
علل سرطان لوزه (تانسیل)
سرطان لوزه ممکن است در نتیجه ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی ایجاد شود. عللی که در ایجاد سرطان مؤثر شناخته می‌شوند را می‌توان این‌گونه شرح داد:
- عفونت HPV: انواع پرخطر مانند HPV 16 و 18 با سرطان لوزه مرتبط هستند.
- بهداشت ضعیف دهان و مشکلات سلامت دندان: عفونت‌های داخل دهان و عدم تعادل‌های باکتریایی ممکن است خطر را افزایش دهند.
- ضعیف شدن سیستم ایمنی: در بیماران مبتلا به HIV/AIDS و افرادی که پس از پیوند عضو سیستم ایمنی آن‌ها سرکوب شده، بیشتر دیده میشود.
- استعداد ژنتیکی: در افرادی که سابقه خانوادگی سرطان سر و گردن دارند، خطر بالاتر است.
- تغذیه نامتعادل و کمبود ویتامین‌ها: مصرف ناکافی سبزی و میوه ممکن است سیستم ایمنی را ضعیف کند.
- قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض سموم محیطی: مواد شیمیایی، آلودگی هوا و گازهای مضر ممکن است در ایجاد بیماری نقش داشته باشند.
- سن و جنس: اگرچه در مردان بالای ۵۰ سال شایع‌تر است، موارد مرتبط با HPV ممکن است در بزرگسالان جوان نیز بروز کنند.
برای پیشگیری از سرطان لوزه، تزریق واکسن HPV، توجه به بهداشت منظم دندان و دهان و ایجاد عادات تغذیه‌ای که سیستم ایمنی را تقویت می‌کنند، اهمیت زیادی دارد.
سرطان لوزه (تانسیل) چگونه تشخیص داده میشود؟
ابتدا پزشک با شنیدن شکایات بیمار، گلو، لوزه‌ها و غدد لنفاوی را معاینه می‌کند. اگر رشد غیرطبیعی، تغییر رنگ یا زخم التیام‌نیافته‌ای مشاهده شود، آزمایش‌های دقیق‌تری درخواست میشود. معاینه آندوسکوپیک برای ارزیابی محل و گسترش تومور به کار می‌رود. بیوپسی قطعی‌ترین روش تشخیصی است که با گرفتن نمونه از بافت مشکوک برای تعیین وجود سلول‌های سرطانی انجام میشود. همچنین برای مشاهده میزان گسترش بیماری از روش‌های تصویربرداری مانند MRI (تصویربرداری تشدید مغناطیسی)، سی‌تی اسکن (توموگرافی کامپیوتری) و اسکن PET استفاده میشود. برای سرطان‌های لوزه مرتبط با HPV ممکن است آزمایش HPV و بررسی‌های ژنتیکی انجام شود. برای درک مرحله و گسترش بیماری، آزمایش‌های خون و غدد لنفاوی ارزیابی می‌شوند و برنامه درمانی مناسب تهیه میشود.
مراحل سرطان لوزه (تانسیل) کدام‌اند؟
بسته به اندازه و گسترش تومور، از مرحله ۰ تا مرحله ۴ طبقهبندی میشود. در مراحل اولیه بیماری تنها به لوزه‌ها محدود است، در حالی که در مراحل پیشرفته ممکن است به غدد لنفاوی و سایر اندام‌ها گسترش یابد. مراحل سرطان لوزه به این شرح است:
- مرحله ۰: سلول‌های سرطانی هنوز در سطح هستند و گسترش نیافته‌اند. در صورت تشخیص زودهنگام به‌طور کامل قابل درمان است.
- مرحله ۱: تومور کوچک‌تر از ۲ سانتی‌متر است و درون بافت لوزه باقی مانده است. به غدد لنفاوی یا سایر نواحی گسترش نیافته است.
- مرحله ۲: تومور بین ۲ تا ۴ سانتی‌متر است اما همچنان به ناحیه لوزه محدود است. به بافت‌های مجاور گسترش نیافته است.
- مرحله ۳: تومور ممکن است بزرگ‌تر از ۴ سانتی‌متر باشد یا به غدد لنفاوی مجاور گسترش یافته باشد. تومورهای غدد لنفاوی کوچک‌تر از ۳ سانتی‌متر هستند.
- مرحله 4A: سرطان به کف دهان، قاعده زبان یا بافت‌های عضلانی مجاور گسترش یافته است. تومورهای غدد لنفاوی ممکن است تا ۶ سانتی‌متر باشند.
- مرحله 4B: سرطان به بافت‌های عمقی‌تر و رگ‌های خونی بزرگ گردن گسترش یافته است. درمان ممکن است دشوارتر باشد.
- مرحله 4C: سرطان به ریه‌ها، استخوان‌ها یا اندام‌های دوردست متاستاز داده است. در سطح پیشرفته است و گزینه‌های درمانی محدود هستند.
پس از تعیین مرحله بیماری، روش‌های درمانی مناسب مانند جراحی، پرتودرمانی، شیمی‌درمانی یا ایمونوتراپی تعیین می‌شوند و بهترین برنامه درمانی برای بیمار تهیه میشود. تشخیص زودهنگام کنترل بیماری و موفقیت درمان را به میزان زیادی افزایش می‌دهد.
سرطان لوزه (تانسیل) چگونه درمان میشود؟
درمان سرطان لوزه بسته به مرحله بیماری، اندازه تومور و وضعیت گسترش آن برنامه‌ریزی میشود. در مراحل اولیه، اگر تومور تنها به ناحیه لوزه محدود باشد، می‌توان بافت‌های سرطانی را با مداخله جراحی برداشت. در مراحل متوسط و پیشرفته، افزون بر جراحی، پرتودرمانی و شیمی‌درمانی نیز انجام میشود. پرتودرمانی برای از بین بردن سلول‌های سرطانی و کوچک کردن تومور به کار می‌رود. شیمی‌درمانی معمولاً در مراحل پیشرفته یا در موارد متاستاز انجام میشود. در بیماران مبتلا به سرطان لوزه HPV مثبت، درمان‌هایی که سیستم ایمنی را تقویت می‌کنند مانند ایمونوتراپی ممکن است مؤثرتر باشند. در طول فرایند درمان، حمایت تغذیه‌ای، گفتاردرمانی و تغییرات شیوه زندگی اهمیت زیادی دارند.
هیئت تحریریه Anadolu Medical Center
پرسش‌های متداول
علائم سرطان لوزه چیست؟
گلودرد طولانی و اغلب یکطرفه، دشواری بلع، تورم یا توده گردن، بزرگ شدن نامتقارن لوزه، تغییر صدا، گوشدرد، زخمهای التیامنیافته، بوی بد دهان، کاهش وزن و خلط خونی از علائم آن هستند.
آیا HPV با سرطان لوزه ارتباط دارد؟
بله. انواع پرخطر HPV مانند HPV 16 و 18 با سرطان لوزه مرتبط هستند و تزریق واکسن HPV از راه‌های پیشگیری ذکرشده است.
سرطان لوزه چند مرحله دارد؟
بر اساس اندازه و گسترش تومور از مرحله ۰ تا مرحله ۴ طبقهبندی میشود و مرحله ۴ به زیرمراحل 4A، 4B و 4C تقسیم میشود.
سرطان لوزه چگونه درمان میشود؟
در مراحل اولیه جراحی یا پرتودرمانی، و در مراحل متوسط و پیشرفته ترکیب جراحی با پرتودرمانی و شیمی‌درمانی به کار می‌رود؛ در بیماران HPV مثبت ایمونوتراپی ممکن است مؤثرتر باشد.
منابع
این محتوا صرفاً برای آموزش سلامت است و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمانی که پزشک تعیین می‌کند نیست. اگر علائمی دارید، با یک متخصص سلامت واجد شرایط مشورت کنید.