سرطان سینوس نوعی نادر اما جدی از سرطانهای سر و گردن است که در حفره بینی و سینوسهای پارانازال ایجاد میشود و شایعترین نوع آن کارسینوم سلول سنگفرشی است. چون علائمی مانند گرفتگی یکطرفه بینی، درد صورت و خون‌دماغ با سینوزیت و آلرژی اشتباه گرفته می‌شوند، اغلب دیر تشخیص داده میشود. تشخیص با آندوسکوپی، سیتی، MRI و بیوپسی و درمان با جراحی، پرتودرمانی و شیمیدرمانی انجام میشود.
بینی و سینوس‌ها حفره‌های پر از هوایی هستند که هوای تنفسی را تصفیه و مرطوب می‌کنند و به تشدید صدا (رزونانس) کمک می‌کنند. سرطان‌هایی که در این نواحی ایجاد می‌شوند، معمولاً از سلول‌های مخاطی پوشاننده حفره بینی و سینوسهای پارانازال منشأ می‌گیرند. کارسینوم سلول سنگفرشی شایعترین نوع سرطانهای سینوس است. سرطان سینوس معمولاً بیماری‌ای است که آهسته پیشرفت می‌کند و در مراحل اولیه علامتی ندارد. به همین دلیل بیماری اغلب در مراحل پیشرفته تشخیص داده میشود. سرطان سینوس ممکن است با علائمی مانند گرفتگی بینی، درد یا تورم ناحیه صورت، سردرد، خون‌دماغ و اختلالات بینایی خود را نشان دهد. با بزرگ‌تر شدن تومور، ممکن است اعصاب، چشم‌ها، دندان‌ها و بافت‌های اطراف را درگیر کند.
سرطان سینوس چیست؟
سرطان سینوس نوعی نادر اما جدی از سرطانهای سر و گردن است که در حفره بینی و سینوسهای پارانازال ایجاد میشود. سینوسهای پارانازال حفره‌های پر از هوایی هستند که در اطراف بینی قرار دارند. این سینوس‌ها کارکردهای مهمی مانند مرطوب کردن و تصفیه هوای تنفسی و ایجاد رزونانس صدا دارند. سرطان سینوس در نتیجه رشد غیرطبیعی و تکثیر کنترل‌نشده سلول‌های این ناحیه ایجاد میشود. سرطان سینوس معمولاً از سلول‌های سنگفرشی پوشاننده مخاط بینی آغاز میشود و با گذشت زمان ممکن است به استخوان‌های مجاور، حفره چشم و قاعده مغز گسترش یابد. کارسینوم سلول سنگفرشی شایعترین نوع سرطانهای سینوس است. افزون بر آن، آدنوکارسینوم، کارسینوم موکواپیدرموئید، سارکوم‌هایی که از بافت‌های عصبی و عضلانی منشأ می‌گیرند، لنفوم‌ها و ملانوم‌ها نیز ممکن است دیده شوند.
علائم سرطان سینوس چیست؟
این نوع سرطان ممکن است به‌صورت خاموش پیشرفت کند و در مراحل اولیه علامتی نداشته باشد. اما با پیشرفت بیماری ممکن است با علائمی مانند گرفتگی بینی، درد و تورم ناحیه صورت، سردرد، خون‌دماغ، دنداندرد و مشکلات بینایی خود را نشان دهد. سرطان سینوس معمولاً در مرحله پیشرفته تشخیص داده میشود، زیرا علائم آن ممکن است با ناراحتی‌های شایعی مانند سینوزیت یا آلرژی اشتباه گرفته شود. عوامل خطری مانند قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض مواد شیمیایی و آلودگی هوا و عفونت‌های HPV و ویروس اپشتین-بار (EBV) ممکن است در ایجاد بیماری مؤثر باشند.
شایعترین علائم سرطان سینوس
نوعی سرطان است که ممکن است در مراحل اولیه علامتی نداشته باشد یا با بیماری‌های شایع دستگاه تنفسی مانند سینوزیت و آلرژی اشتباه گرفته شود. اما با بزرگ‌تر شدن تومور و آغاز گسترش آن به بافت‌های اطراف، علائم آشکاری در بیمار دیده میشود. علائمی مانند گرفتگی بینی، درد و تورم صورت، خون‌دماغ، سردرد و اختلالات بینایی از شایعترین نشانه‌های سرطان سینوس هستند. به‌ویژه گرفتگی یکطرفه و طولانی‌مدت بینی، ترشحات خونی بینی یا عفونت‌هایی که با وجود درمان سینوزیت برطرف نمی‌شوند، باید از نظر سرطان سینوس با دقت ارزیابی شوند.
با پیشرفت بیماری، تومور ممکن است به چشم‌ها، دستگاه عصبی و استخوان فک بالا گسترش یابد. در این حالت ممکن است علائمی مانند تورم چشم، دوبینی، دنداندرد یا بیحسی فک بروز کند. همچنین در نتیجه تخریب مخاط بینی توسط سرطان، ممکن است علائمی مانند ترشحات بدبوی بینی و آبریزش مزمن بینی دیده شود. بیماران معمولاً ممکن است مشکلاتی مانند دشواری در تنفس از راه بینی، عدم تقارن صورت یا گرفتگی گوش داشته باشند. علائم سرطان سینوس به این شرح است:
- گرفتگی یکطرفه و برطرفنشدنی بینی: گرفتگی طولانی‌مدت بینی، به‌ویژه اگر یکطرفه باشد، ممکن است نشانه سرطان باشد.
- ترشحات خونی یا بدبوی بینی: خونریزی مکرر از بینی یا ترشحات چرکی یکی از نشانه‌های سرطان سینوس است.
- تورم یا حساسیت صورت: توموری که در سینوس‌ها رشد می‌کند ممکن است باعث عدم تقارن صورت یا تورم دردناک شود.
- سردرد و درد صورت: انسداد سینوس‌ها و رشد تومور ممکن است باعث سردردهای شدید و درد صورت شود.
- تورم چشم یا دوبینی: هنگامی که تومور بر اطراف چشم فشار وارد کند، ممکن است اختلالات بینایی و تورم چشم در بیمار دیده شود.
- دنداندرد، از دست دادن دندان یا بیحسی فک: سرطانی که به فک بالا گسترش یابد ممکن است به از دست رفتن دندان یا بیحسی فک منجر شود.
- گرفتگی گوش و کاهش شنوایی: فشار در سینوس‌ها ممکن است باعث احساس پری در گوش و کاهش شنوایی شود.
- زخم‌های التیام‌نیافته در دهان یا گلو: در صورت رشد تومور میان حفره بینی و دهان، ممکن است چنین علائمی بروز کند.
- تورم گردن یا بزرگ شدن غدد لنفاوی: در صورت گسترش سرطان به غدد لنفاوی، ممکن است تورم‌های بدون درد در گردن ایجاد شود.
- تغییر در حس بویایی یا چشایی: به دلیل درگیری حفره بینی ممکن است از دست رفتن حس بویایی یا چشایی رخ دهد.
از آنجا که سرطان سینوس بیماری‌ای است که علائم خود را به‌تدریج نشان میدهد و با گذشت زمان بدتر میشود، تشخیص آن در مراحل اولیه دشوار است. اما علائمی که مدت طولانی ادامه دارند، مانند گرفتگی برطرفنشدنی بینی، درد صورت یا مشکلات چشم، نباید نادیده گرفته شوند.
سرطان سینوس چگونه تشخیص داده میشود؟
متخصص گوش، حلق و بینی با معاینه حفره بینی و سینوس‌ها می‌تواند توده‌های مشکوک یا ناهنجاری‌ها را شناسایی کند. ابتدا معاینه آندوسکوپیک انجام میشود. برای بررسی داخل بینی و سینوس‌ها از آندوسکوپ بینی (لوله‌ای باریک حاوی دوربین) استفاده میشود. اگر پزشک متوجه توده مشکوک یا بافت غیرطبیعی شود، برای بررسی دقیق از روش‌های تصویربرداری پیشرفته استفاده میشود. توموگرافی کامپیوتری (سیتی اسکن) و تصویربرداری تشدید مغناطیسی (MRI) ابزارهای مهمی برای تعیین اندازه، محل و گسترش تومور به بافت‌های اطراف هستند.
برای تشخیص قطعی، بیوپسی انجام میشود. در طول بیوپسی، نمونه بافت مشکوک برداشته و برای بررسی پاتولوژی ارسال میشود. بررسی سلول‌ها زیر میکروسکوپ مشخص می‌کند که آیا تومور سرطانی است یا نه و از کدام نوع سلول منشأ گرفته است. اگر تشخیص سرطان داده شود، با استفاده از روش‌های پیشرفته‌ای مانند اسکن توموگرافی با گسیل پوزیترون (PET)، گسترش سرطان به سایر نواحی بدن (متاستاز) بررسی میشود. همچنین برای درک اینکه آیا عفونت‌های ویروسی مانند HPV یا ویروس اپشتین-بار (EBV) در ایجاد بیماری نقش دارند یا نه، ممکن است آزمایش‌های خون و بررسی‌های زیست‌شناسی مولکولی انجام شود.
درمان سرطان سینوس
برای درمان سرطان سینوس معمولاً ترکیبی از جراحی، پرتودرمانی و شیمیدرمانی به کار میرود. در مراحل اولیه، اگر تومور تنها به سینوس‌ها محدود باشد، می‌توان آن را با مداخله جراحی به‌طور کامل برداشت. اما در مراحل پیشرفته، از آنجا که سرطان ممکن است به بافت‌های اطراف و غدد لنفاوی گسترش یابد، ممکن است به درمانهای تکمیلی نیاز باشد. درمان جراحی یکی از شایعترین روش‌های درمان سرطان سینوس است. بسته به اندازه و محل تومور، ممکن است از جراحی آندوسکوپیک کم‌تهاجمی یا روش‌های جراحی باز استفاده شود. در طول مداخله جراحی، تلاش میشود بافت سرطانی به‌طور کامل برداشته شود.
پس از جراحی یا در مواردی که جراحی امکان‌پذیر نیست، ممکن است پرتودرمانی (رادیوتراپی) انجام شود. با استفاده از پرتوهای ایکس پرانرژی، سلول‌های سرطانی از بین میروند و از رشد تومور جلوگیری میشود. به‌ویژه در تومورهای نزدیک به قاعده مغز یا اعصاب چشم، پرتودرمانی ممکن است گزینه‌ای ایمن‌تر از جراحی باشد. شیمیدرمانی روشی درمانی است که در سرطانهای سینوس پیشرفته یا موارد گسترش‌یافته (متاستاتیک) به کار میرود. برای متوقف کردن تکثیر سلول‌های سرطانی از داروهایی استفاده میشود که از راه رگ تجویز می‌شوند. شیمیدرمانی با اجرا همراه با جراحی یا پرتودرمانی می‌تواند موفقیت درمان را افزایش دهد. به‌ویژه هنگامی که سرطان به غدد لنفاوی یا اندام‌های دوردست گسترش یافته باشد، شیمیدرمانی نقش مهمی در کنترل بیماری دارد.
در سالهای اخیر، ایمنی‌درمانی (ایمونوتراپی) و گزینه‌های درمان هدفمند نیز نتایج امیدوارکنندهای در درمان سرطان سینوس داشتهاند. ایمونوتراپی به سیستم ایمنی کمک می‌کند تا به شکل مؤثرتری با سلول‌های سرطانی مبارزه کند، در حالی که درمانهای هدفمند برای کنترل رشد تومور، جهش‌های ژنتیکی خاصی را هدف قرار می‌دهند.
هیئت تحریریه Anadolu Medical Center
پرسش‌های متداول
سرطان سینوس چیست؟
سرطان سینوس نوعی نادر اما جدی از سرطانهای سر و گردن است که در حفره بینی و سینوسهای پارانازال ایجاد میشود و شایعترین نوع آن کارسینوم سلول سنگفرشی است.
شایعترین علائم سرطان سینوس کداماند؟
گرفتگی یکطرفه و برطرفنشدنی بینی، ترشحات خونی یا بدبو، تورم صورت، سردرد و درد صورت، تورم چشم یا دوبینی، دنداندرد یا بیحسی فک و تغییر حس بویایی از علائم آن هستند.
سرطان سینوس چگونه تشخیص داده میشود؟
متخصص گوش، حلق و بینی ابتدا معاینه آندوسکوپیک انجام میدهد؛ سپس سیتی اسکن و MRI برای تعیین اندازه و گسترش تومور و بیوپسی برای تشخیص قطعی به کار میروند.
سرطان سینوس چگونه درمان میشود؟
معمولاً ترکیبی از جراحی، پرتودرمانی و شیمیدرمانی به کار میرود و در سالهای اخیر ایمونوتراپی و درمانهای هدفمند نیز نتایج امیدوارکنندهای داشتهاند.
منابع
این محتوا صرفاً برای آموزش سلامت است و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمانی که پزشک تعیین می‌کند نیست. اگر علائمی دارید، با یک متخصص سلامت واجد شرایط مشورت کنید.