آزمایش‌های تشخیص زودهنگام سرطان کدام‌اند؟

سرطان بیماری‌ای است که اگر در مراحل اولیه تشخیص داده شود، روند درمان آن می‌تواند موفق‌تر باشد. از آنجا که بیشتر انواع سرطان در مراحل ابتدایی علائم آشکاری ندارند، به کمک آزمایش‌های غربالگری منظم می‌توان بیماری را پیش از پیشرفت تشخیص داد و درمان را زودتر آغاز کرد. تشخیص زودهنگام سرطان با آزمایش‌های غربالگری مختلفی امکان‌پذیر است که بسته به نوع سرطان و عوامل خطر فرد متفاوت‌اند. این آزمایش‌ها با کمک به شناسایی بیماری در مرحله‌ای که سرطان هنوز علامتی ایجاد نکرده، می‌توانند طول عمر را افزایش دهند و میزان موفقیت درمان را بالا ببرند. به لطف پیشرفت‌های پزشکی، روش‌های غربالگری متعددی مانند ماموگرافی، کولونوسکوپی، پاپ اسمیر، آزمایش PSA و سی‌تی اسکن با دوز پایین نقش بزرگی در تشخیص زودهنگام سرطان دارند. علاوه بر این، با در نظر گرفتن سابقه خانوادگی، سبک زندگی و عوامل ژنتیکی افراد، می‌توان برنامه‌های غربالگری شخصی‌سازی‌شده اجرا کرد.

سرطان چیست؟

سرطان گروهی از بیماری‌هاست که با رشد و تکثیر کنترل‌نشده سلول‌های بدن مشخص می‌شود. سلول‌ها به‌طور طبیعی در نظم مشخصی تقسیم و نوسازی می‌شوند، اما سلول‌های سرطانی از این سازوکار کنترلی خارج شده و رشد غیرطبیعی را آغاز می‌کنند. این سلول‌ها می‌توانند به بافت‌های اطراف گسترش یابند، به اندام‌ها آسیب برسانند و عملکرد طبیعی بدن را مختل کنند.

سرطان بیماری‌ای است که در صورت تشخیص زودهنگام، شانس درمان آن به‌طور چشمگیری افزایش می‌یابد. به همین دلیل، انجام آزمایش‌های غربالگری منظم برای گروه‌های پرخطر مشخص و شناسایی علائم اولیه اهمیت حیاتی دارد. آزمایش‌های تشخیص زودهنگام سرطان بسته به نوع سرطان، سن، جنسیت و استعداد ژنتیکی فرد می‌توانند متفاوت باشند.

آزمایش‌های تشخیص زودهنگام سرطان

آزمایش‌های غربالگری که برای تشخیص زودهنگام سرطان به کار می‌روند، به شناسایی مراحل اولیه سرطان در افرادی که هنوز علامتی ندارند کمک می‌کنند. غربالگری‌های منظم با امکان کشف سرطان در مراحل اولیه، روند درمان را آسان‌تر و طول عمر را بیشتر می‌کنند. آزمایش‌های غربالگری رایج سرطان در ادامه به‌تفصیل آمده است:

• ماموگرافی (آزمایش غربالگری سرطان پستان): رایج‌ترین آزمون تصویربرداری برای تشخیص سرطان پستان در مراحل اولیه است. به زنان بالای ۴۰ سال توصیه می‌شود سالی یک بار ماموگرافی انجام دهند. اگر سابقه خانوادگی سرطان پستان وجود داشته باشد، می‌توان غربالگری را در سنین پایین‌تر آغاز کرد. در زنانی که بافت پستان متراکم دارند، ممکن است سونوگرافی یا تصویربرداری تشدید مغناطیسی (MRI) نیز توصیه شود.
• پاپ اسمیر و آزمایش HPV (آزمایش غربالگری سرطان دهانه رحم): این آزمایش‌ها برای تشخیص سرطان دهانه رحم در مراحل اولیه انجام می‌شوند. آزمایش پاپ اسمیر تغییرات سلولی دهانه رحم را بررسی می‌کند و توصیه می‌شود از ۲۱ سالگی به‌طور منظم انجام شود. آزمایش HPV برای شناسایی عفونت‌های ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) انجام می‌شود. معمولاً انجام آزمایش پاپ اسمیر هر ۳ سال یک بار و آزمایش HPV هر ۵ سال یک بار توصیه می‌شود.
• کولونوسکوپی و آزمایش مدفوع (آزمایش غربالگری سرطان کولورکتال): برای تشخیص سرطان روده بزرگ و راست‌روده به کار می‌رود. توصیه می‌شود از ۴۵ سالگی هر ۱۰ سال یک بار کولونوسکوپی انجام شود. آزمایش خون مخفی در مدفوع (FOBT) یا آزمایش DNA مدفوع می‌تواند به کشف سرطان روده بزرگ در مراحل اولیه کمک کند. در افرادی که سابقه خانوادگی سرطان روده بزرگ دارند، ممکن است لازم باشد غربالگری زودتر آغاز شود.
• آزمایش PSA (آزمایش غربالگری سرطان پروستات): آزمایش خونی است که برای تشخیص زودهنگام سرطان پروستات استفاده می‌شود. در مردان بالای ۵۰ سال، به‌ویژه در افرادی که عوامل خطر دارند، انجام منظم آزمایش PSA توصیه می‌شود. بالا بودن سطح PSA ممکن است احتمال سرطان پروستات را افزایش دهد، اما برای تشخیص قطعی، آزمایش‌های تکمیلی لازم است.
• معاینه پوست (آزمایش غربالگری ملانوما و سرطان پوست): انجام منظم معاینه پوست برای بررسی نشانه‌های سرطان پوست اهمیت دارد. در صورت وجود خال‌های جدید، بزرگ شدن خال‌های موجود، تغییر رنگ یا لبه‌های نامنظم، باید به متخصص پوست مراجعه کرد. برای افراد پرخطر ممکن است بررسی‌های پیشرفته‌ای مانند بیوپسی و درموسکوپی انجام شود.
• CA-125 و سونوگرافی ترانس‌واژینال (آزمایش غربالگری سرطان تخمدان): آزمایش خون CA-125 می‌تواند یکی از نشانگرهای سرطان تخمدان باشد، اما به‌تنهایی برای تشخیص کافی نیست. در افراد پرخطر توصیه می‌شود همراه با سونوگرافی ترانس‌واژینال ارزیابی شود.

این آزمایش‌ها با امکان تشخیص سرطان در مراحل اولیه، شانس شروع به‌موقع درمان را افزایش می‌دهند. با این حال، باید در نظر داشت که برخی آزمایش‌ها ممکن است نتایج مثبت کاذب یا منفی کاذب بدهند و نتایج باید بر اساس توصیه‌های پزشک ارزیابی شوند.

آزمایش‌های غربالگری در سایر انواع سرطان کدام‌اند؟

هرچند برای برخی انواع سرطان هنوز آزمایش غربالگری استانداردی وجود ندارد، ممکن است آزمایش‌های زیر برای افرادی که عوامل خطر دارند توصیه شود:

• سرطان کبد: در افراد پرخطر می‌توان از آزمایش خون آلفافیتوپروتئین (AFP) و سونوگرافی کبد استفاده کرد.
• سرطان پانکراس: در افرادی که سابقه خانوادگی دارند، ممکن است سونوگرافی آندوسکوپیک و تصویربرداری MRI توصیه شود.
• سرطان معده: در افراد مبتلا به عفونت هلیکوباکتر پیلوری یا افراد پرخطر، می‌توان غربالگری سرطان معده را با آندوسکوپی انجام داد.
• لنفوم (سرطان غدد لنفاوی): در صورت وجود علائم، می‌توان از آزمایش‌های خون، بیوپسی غده لنفاوی و روش‌های تصویربرداری استفاده کرد.
• سرطان بیضه: انجام خودمعاینه بیضه برای تشخیص زودهنگام اهمیت دارد.

سرطان بیماری‌ای است که در صورت تشخیص زودهنگام، شانس درمان آن به میزان زیادی افزایش می‌یابد. انجام منظم غربالگری‌های سرطان، ارزیابی عوامل خطر و پیروی از عادت‌های زندگی سالم از مؤثرترین گام‌های پیشگیرانه در برابر سرطان است.

مهم است که افراد با مشورت پزشک، بر اساس سن، جنسیت، سابقه خانوادگی و سبک زندگی خود مشخص کنند که چه آزمایش‌هایی باید انجام دهند. به لطف تشخیص زودهنگام می‌توان از پیشرفت سرطان پیشگیری کرد و روش‌های درمانی مؤثرتری به کار برد.

پزشکان حوزه «انکولوژی داخلی» در آنادولو

شرف کومورجو

انکولوژی داخلی

بولنت کاراگوز

انکولوژی داخلی

یشیم ییلدیریم

انکولوژی داخلی

همه پزشکان مرکز

پرسش‌های متداول

منابع

• مقاله منبع اصلی به زبان ترکی

این محتوا صرفاً برای آموزش سلامت است و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمانی که پزشک تعیین می‌کند نیست. اگر علائمی دارید، با یک متخصص سلامت واجد شرایط مشورت کنید.