HMPV (متاپنوموویروس انسانی) چیست؟ علائم و درمان

متاپنوموویروس انسانی (HMPV) ویروسی شایع است که باعث عفونت‌های دستگاه تنفسی می‌شود. به‌ویژه در کودکان خردسال، سالمندان و افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند، ممکن است به بیماری‌های جدی تنفسی منجر شود. HMPV که نخستین بار در سال ۲۰۰۱ شناسایی شد، یک ویروس RNA از خانواده پارامیکسوویروس‌هاست. ممکن است مانند آنفلوآنزا و RSV (ویروس سنسیشیال تنفسی) باعث عفونت‌های دستگاه تنفسی فوقانی و تحتانی شود. این ویروس معمولاً علائمی شبیه سرماخوردگی با سیر خفیف ایجاد می‌کند. اما در برخی بیماران ممکن است به بیماری‌های جدی تنفسی مانند ذات‌الریه شدید و برونشیت منجر شود. به‌ویژه افرادی که بیماری‌های مزمن ریوی مانند آسم و COPD دارند و کسانی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند، ممکن است عفونت HMPV را شدیدتر بگذرانند. این ویروس که در ماه‌های زمستان و بهار شایع‌تر است، ممکن است به‌آسانی با آنفلوآنزا یا سایر بیماری‌های تنفسی اشتباه گرفته شود.

ویروس HMPV (متاپنوموویروس انسانی) چیست؟

یک ویروس RNA است که دستگاه تنفسی فوقانی و تحتانی را درگیر می‌کند و به‌ویژه در کودکان، سالمندان و افرادی با سیستم ایمنی ضعیف ممکن است به عفونت‌های جدی منجر شود. HMPV که نخستین بار در سال ۲۰۰۱ کشف شد، به خانواده پارامیکسوویروس‌ها تعلق دارد. با ویروس آنفلوآنزا و ویروس سنسیشیال تنفسی (RSV) خویشاوندی نزدیک دارد. معمولاً علائم خفیف سرماخوردگی ایجاد می‌کند، اما در برخی موارد ممکن است به بیماری‌های شدیدی مانند برونشیت، ذات‌الریه و نارسایی تنفسی جدی منجر شود.

HMPV یکی از شایع‌ترین عفونت‌های دستگاه تنفسی در کودکان خردسال و نوزادان است. به‌ویژه کودکان در ۵ سال نخست زندگی، هنگامی که برای اولین بار با ویروس مواجه می‌شوند، ممکن است بیماری را شدیدتر بگذرانند. افزون بر این، بزرگسالان سالمند، افراد مبتلا به بیماری مزمن ریوی (COPD، آسم) و بیمارانی که سیستم ایمنی آن‌ها سرکوب شده، ممکن است به دلیل این ویروس دچار مشکلات تنفسی جدی شوند که نیاز به بستری در بیمارستان دارد. ویروس از راه قطرات تنفسی (سرفه، عطسه) و تماس با سطوح آلوده منتقل می‌شود. بیشتر افراد ممکن است در طول زندگی بارها به HMPV آلوده شوند. اما معمولاً در شرایطی که سیستم ایمنی قوی است، به‌صورت خفیف سپری می‌شود. این عفونت که در ماه‌های زمستان و بهار بیشتر دیده می‌شود، از آنجا که علائمی مشابه آنفلوآنزا و RSV دارد، اغلب ممکن است اشتباه تشخیص داده شود.

ویروس HMPV (متاپنوموویروس انسانی) چگونه منتقل می‌شود؟

ویروسی تنفسی است که از راه قطرات منتقل می‌شود. هنگامی که ذرات ویروس که هنگام سرفه، عطسه یا صحبت کردن بیماران در هوا پخش می‌شوند، توسط افراد سالم استنشاق شوند، ممکن است عفونت ایجاد شود. ویروس ممکن است از طریق سطوح و اشیای آلوده نیز منتقل شود. خطر انتقال به‌ویژه در محیط‌های شلوغی مانند مهدکودک‌ها، مدارس، خانه‌های سالمندان و بیمارستان‌ها بالاست. افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند، کودکان و سالمندان ممکن است آسان‌تر به ویروس مبتلا شوند. افراد آلوده حتی پیش از آغاز علائم نیز ممکن است ویروس را منتشر کنند. بیماری معمولاً ممکن است ۵ تا ۱۰ روز طول بکشد. از نظر فصلی بیشتر در ماه‌های زمستان و بهار دیده می‌شود. اما خطر انتقال ممکن است در تمام طول سال ادامه داشته باشد.

علائم HMPV (متاپنوموویروس انسانی) چیست؟

عفونت HMPV معمولاً با علائمی شبیه سرماخوردگی خفیف آغاز می‌شود. اما در برخی افراد ممکن است باعث مشکلات جدی تنفسی شود. به‌ویژه در کودکان خردسال، سالمندان و افرادی با سیستم ایمنی ضعیف ممکن است برونشیت، ذات‌الریه و نارسایی تنفسی ایجاد شود. بیماری معمولاً ۳ تا ۶ روز پس از تماس با ویروس ظاهر می‌شود و علائم ممکن است خفیف تا متوسط باشند. علائم HMPV به این شرح است:

• آبریزش و گرفتگی بینی: در راه‌های تنفسی تولید مخاط زیاد می‌شود.
• سرفه خشک یا همراه با خلط: بسته به شدت عفونت ممکن است متفاوت باشد.
• گلودرد: ممکن است هنگام بلع احساس ناراحتی ایجاد شود.
• تب و لرز: ممکن است تب خفیف تا متوسط دیده شود.
• تنگی نفس: در موارد شدید ممکن است به دلیل برونشیت یا ذات‌الریه دشواری تنفس ایجاد شود.
• گرفتگی صدا: ممکن است تارهای صوتی درگیر شوند و صحبت کردن دشوار شود.
• بی‌حالی و خستگی: در حالی که سیستم ایمنی با ویروس مبارزه می‌کند، بیمار ممکن است احساس خستگی شدید کند.
• درد عضلات و مفاصل: ممکن است به دلیل التهاب در بدن دردهایی ایجاد شود.
• بی‌اشتهایی و تهوع: در کودکان خردسال ممکن است مشکلات تغذیه دیده شود.

از آنجا که از نظر علائم به آنفلوآنزا، سرماخوردگی یا عفونت RSV شباهت دارد، اغلب ممکن است اشتباه تشخیص داده شود. اگر علائم طولانی شوند یا بدتر شوند، به‌ویژه در صورت بروز تنگی نفس، حتماً باید به پزشک مراجعه کرد.

HMPV (متاپنوموویروس انسانی) چگونه تشخیص داده می‌شود؟

ویروسی است که به دلیل شباهت علائم آن با سایر بیماری‌های تنفسی مانند آنفلوآنزا، سرماخوردگی و RSV، ممکن است تشخیص آن دشوار باشد. برای تشخیص، ابتدا علائم بیمار ارزیابی و معاینه بالینی انجام می‌شود. پزشک به‌ویژه در بیمارانی که علائمی مانند آبریزش بینی، سرفه، تب، گلودرد و تنگی نفس دارند، ممکن است به HMPV مشکوک شود. برای تشخیص قطعی، آزمایش‌های آزمایشگاهی لازم است. برای تشخیص HMPV می‌توان با گرفتن نمونه سواب از بینی یا گلو، آزمایش PCR (واکنش زنجیره‌ای پلیمراز) انجام داد. این آزمایش با شناسایی ماده ژنتیکی ویروس، عفونت را تأیید می‌کند. همچنین آزمایش‌های سریع آنتی‌ژن یا کشت ویروس نیز ممکن است به تشخیص کمک کنند.

در موارد شدید، برای تعیین اینکه آیا عفونت ریه‌ها را درگیر کرده یا نه، ممکن است رادیوگرافی قفسه سینه یا سی‌تی اسکن (توموگرافی کامپیوتری) انجام شود. آزمایش‌های خون معمولاً اختصاصی نیستند. اما ممکن است برای ارزیابی اثر عفونت بر بدن به کار روند. در فرایند تشخیص، با در نظر گرفتن وضعیت ایمنی و عملکردهای تنفسی بیمار، ارزیابی اختصاصی برای هر فرد انجام می‌شود.

درمان HMPV (متاپنوموویروس انسانی)

داروی اختصاصی یا واکسنی علیه عفونت HMPV وجود ندارد. درمان با هدف کاهش علائم بیمار و پشتیبانی از سیستم ایمنی در غلبه بر ویروس انجام می‌شود. موارد خفیف معمولاً با استراحت در خانه، مصرف مایعات فراوان و داروهای علامتی بهبود می‌یابند. برای کاهش گرفتگی بینی می‌توان شستشوی بینی انجام داد و برای کاهش سرفه می‌توان روش‌های طبیعی مانند عسل یا دمنوش‌های گیاهی را ترجیح داد. برای کاهش تب و درد عضلات می‌توان از داروهای مسکن و تب‌بر مانند پاراستامول یا ایبوپروفن استفاده کرد. در بیمارانی که دشواری تنفسی دارند، ممکن است حمایت اکسیژنی، نبولایزر یا داروهای گشادکننده برونش لازم باشد. در افرادی که بیماری‌های مزمن ریوی مانند آسم یا COPD دارند، پزشک ممکن است داروهای مختلفی تجویز کند. در موارد شدید، به‌ویژه اگر ذات‌الریه ایجاد شده باشد، ممکن است بستری در بیمارستان و حمایت مراقبت‌های ویژه لازم باشد. برای پیشگیری از بیماری باید به بهداشت دست توجه کرد، از تماس با افراد بیمار پرهیز کرد و سیستم ایمنی را قوی نگه داشت.

هیئت تحریریه Anadolu Medical Center

پرسش‌های متداول

منابع

• مقاله منبع اصلی به زبان ترکی

این محتوا صرفاً برای آموزش سلامت است و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمانی که پزشک تعیین می‌کند نیست. اگر علائمی دارید، با یک متخصص سلامت واجد شرایط مشورت کنید.