انزال زودرس وضعیتی است که در آن مرد در حین آمیزش جنسی زودتر از آنچه خواسته می‌شود انزال می‌کند و از نظر بالینی با انزال پیش از دخول یا در عرض یک دقیقه، ناتوانی در به تأخیر انداختن آن و پیامدهای روانی منفی تعریف می‌شود. بر اساس پژوهش‌ها از هر سه مرد ۱۸ تا ۵۹ ساله یک نفر در دوره‌ای آن را تجربه می‌کند. درمان شامل روش‌های رفتاری مانند توقف-شروع و فشردن، تمرینهای کگل، رواندرمانی و در برخی بیماران دارودرمانی است.
اختلالات عملکرد جنسی امروزه از شایع‌ترین مشکلات سلامت هستند. به لطف مطالعات پزشکی که امروزه انجام می‌شود، داده‌های روشن‌تری دربارهٔ علت ایجاد این اختلالات به دست آمده و در درمان آن‌ها پیشرفت قابل‌توجهی حاصل شده است. یکی از این مشکلات که بر زندگی جنسی زوج‌ها اثر منفی جدی دارد، مشکل انزال زودرس است.
انزال زودرس چیست؟
انزال؛ خروج مایع منی حاوی اسپرم از آلت تناسلی مردانه در هنگام ارگاسم است که اوج لذت جنسی در مردان به شمار می‌آید. انزال زودرس یا انزال پیش‌رس وضعیتی است که در آن مرد در حین آمیزش جنسی زودتر از آنچه خواسته می‌شود به ارگاسم رسیده و انزال می‌کند. این وضعیت به‌عنوان یک مشکل مهم سلامت در نظر گرفته می‌شود که باعث می‌شود زوج‌ها در آمیزش جنسی به رضایت مطلوب خود نرسند و نسبت به رابطهٔ جنسی سرد شوند.
مشکل انزال زودرس در جامعه بسیار شایع است. بر اساس پژوهش‌ها، از هر سه مرد در محدودهٔ سنی ۱۸ تا ۵۹ سال، یک نفر در دوره‌ای از زندگی خود مشکل انزال زودرس را تجربه می‌کند.
اگرچه انزال زودرس در شمار اختلالات عملکرد جنسی قرار می‌گیرد، برخلاف باور رایج در جامعه با سایر مشکلات عملکرد جنسی مانند اختلال نعوظ متفاوت است. اختلال نعوظ به معنای ناتوانی در ایجاد یا حفظ سفتی آلت تناسلی در حین آمیزش جنسی است. با این حال، اختلال نعوظ و مشکل انزال زودرس ممکن است همزمان وجود داشته باشند یا یکدیگر را تحریک کنند.
مشکل انزال زودرس ویژگی‌ای ذهنی دارد که ممکن است از بیماری به بیمار دیگر متفاوت باشد. بر این اساس، تعریف انزال زودرس ممکن است بر حسب انتظارات زوج‌ها از رابطهٔ جنسی و نقطهٔ رضایت آن‌ها متغیر باشد. از آنجا که انزال زودرس به‌صورت انزال زودتر از خواست فرد تعریف می‌شود، درک انزال زودرس ممکن است بر اساس مدت آمیزش جنسی ایده‌آلی که خود فرد تعیین می‌کند تغییر کند.
با این حال، در رویکرد بالینی با تعیین یک معیار عینی، مشکل انزال زودرس تعریف شده است. در بالین، انزال زودرس بر اساس معیارهای زیر ارزیابی می‌شود:
- انزال پیش از دخول آلت به واژن یا در عرض یک دقیقه پس از آن رخ می‌دهد.
- تقریباً در هر آمیزش جنسی، به تأخیر انداختن انزال ممکن نیست.
- علائم روانی منفی مانند اجتناب از رابطهٔ جنسی، استرس شدید و افسردگی وجود دارد.
علت انزال زودرس چیست؟
مشکل انزال زودرس بر اساس زمان شروع آن اساساً در دو بخش جداگانه بررسی می‌شود. بر این اساس، در افرادی که از نخستین تجربهٔ جنسی به‌طور مداوم مشکل انزال زودرس دارند، از انزال زودرس اولیه سخن گفته می‌شود؛ در حالی که مشکل انزال زودرسی که بعداً در فردی با تجربه‌های جنسی طبیعی ایجاد می‌شود، انزال زودرس ثانویه در نظر گرفته می‌شود.
در شکل اولیه، مشکل ممکن است در تمام طول زندگی ادامه داشته باشد و علل عضوی زمینه‌ای قابل شناسایی باشد. در شکل ثانویه، چون سابقهٔ تجربهٔ جنسی طبیعی وجود دارد، می‌توان نتیجه گرفت که مشکل بیشتر از علل روانی ناشی می‌شود.
از آنجا که مشکل انزال زودرس وضعیتی است که ممکن است در مردان سالم در زمان‌های خاصی ایجاد شود، تا زمانی که طولانی‌مدت یا تکرارشونده نباشد، مشکل مهمی به شمار نمی‌آید. با افزایش تجربهٔ جنسی مرد و یادگیری کنترل احساس انزال، مشکل انزال زودرس معمولاً برطرف می‌شود.
با این حال، در موقعیت‌ها و در صورت وجود مشکلات سلامت زیر، ممکن است مشکل انزال زودرس به‌صورت طولانی‌مدت یا تکرارشونده بروز کند:
- استرس، اضطراب یا افسردگی شدید: در افرادی که از نظر روانی تحت استرس شدید هستند، دربارهٔ رابطه یا تجربهٔ جنسی خود نگرانی شدید دارند یا اختلال خلقی دارند، انزال زودرس بیشتر دیده می‌شود.
- داشتن قضاوت منفی دربارهٔ خود: در وضعیت‌هایی مانند داشتن افکار منفی دربارهٔ بدن خود، نپسندیدن خود یا قضاوت منفی دربارهٔ خود، ممکن است انزال زودرس رخ دهد.
- مشکلات مربوط به شریک جنسی: مشکلات رابطه با شریک جنسی چون از نظر روانی بر بیمار اثر می‌گذارد، ممکن است انزال زودرس را تحریک کند.
- سابقهٔ آزار جنسی: آزار جنسی پیشین فرد عامل خطر جدی برای اختلالات عملکرد جنسی مانند انزال زودرس است.
- اختلالات عملکرد جنسی مانند اختلال نعوظ: اختلالات عملکرد جنسی مانند ناتوانی در حفظ طولانی‌مدت نعوظ ممکن است با انزال زودرس همراه باشد.
- بی‌نظمی‌های هورمونی: تغییر در سطح خونی هورمون‌های جنسی مانند تستوسترون، آندروژن یا استروژن ممکن است به انزال زودرس منجر شود.
- بیماری‌های التهابی مانند پروستاتیت یا اورتریت: در صورت التهاب بافت‌ها و اندام‌های تشکیل‌دهندهٔ دستگاه تولیدمثل، انزال زودرس ممکن است تحریک شود.
- سن بالا: چون با افزایش سن به تأخیر انداختن و کنترل انزال دشوارتر می‌شود، اختلالات عملکرد جنسی مانند انزال زودرس بیشتر دیده می‌شود.
- بیماری‌های مزمن: در افرادی که بیماری‌های مزمنی مانند فشار خون بالا، دیابت و بیماری‌های قلبی دارند، اختلالات عملکرد جنسی بیشتر دیده می‌شود.
علائم انزال زودرس چیست؟
در بیمارانی که مشکل انزال زودرس دارند، علائم بالینی مختلفی ممکن است مشاهده شود. بر این اساس، علائم زیر در مردانی که مشکل انزال زودرس دارند به‌طور شایع دیده می‌شود:
- رسیدن به ارگاسم و انزال درست در آغاز آمیزش جنسی یا در عرض ۱ دقیقه پس از شروع آمیزش
- ناکامی در کنترل انزال در حین آمیزش جنسی
- استرس، اضطراب، احساس گناه یا افسردگی شدید پیش از آمیزش جنسی یا پس از انزال زودرس
- بروز مشکلات رابطه با شریک جنسی
- کاهش میل به رابطهٔ جنسی (لیبیدو)
- بروز مشکل نعوظ یا ناتوانی در حفظ نعوظ در حین رابطهٔ جنسی
انزال زودرس چگونه تشخیص داده می‌شود؟
در تعیین مشکل انزال زودرس، برقراری ارتباط درست میان بیمار و پزشک در روند ارزیابی توسط پزشک متخصص بسیار مهم است. بیماران ممکن است بر اساس انتظارات خود از رابطهٔ جنسی بیان کنند که مشکل انزال زودرس دارند. با این حال، مشکل انزال زودرسی که از نظر بالینی اهمیت دارد، در صورت وجود معیارهای زیر تشخیص داده می‌شود:
- رخ دادن انزال در آغاز آمیزش یا در مدت زمانی تا ۱ دقیقه پس از آن
- ناتوانی در کنترل انزال در این مدت
- وجود علل روانی یا عضوی زمینه‌ساز همراه با مشکل انزال زودرس
پس از گرفتن شرح حال دقیق بیماری و انجام معاینهٔ بالینی کامل توسط پزشک، در صورت لزوم ممکن است انجام تصویربرداری و آزمایش‌های آزمایشگاهی تکمیلی ضروری باشد. با این حال، چون مشکل انزال زودرس اغلب از یک اختلال عملکردی ناشی می‌شود، ممکن است به جای بررسی علل عضوی، بررسی عواملی که بیمار را به این مشکل سوق داده‌اند مطرح شود.
درمان انزال زودرس چگونه انجام می‌شود؟
اگر در مرحلهٔ تشخیص مشکل انزال زودرس یک علت عضوی آشکار یافت شود، درمان اختصاصی علت زمینه‌ای انجام می‌شود. با این حال، چون انزال زودرس اغلب از علل روانی یا عملکردی ناشی می‌شود، تغییرات مختلف در سبک زندگی، برخی روش‌ها و روش‌های رواندرمانی به بیماران توصیه یا برای آن‌ها اجرا می‌شود.
در این راستا، روش‌های زیر به‌طور شایع در رفع مشکل انزال زودرس به کار می‌روند:
- خودارضایی تا یک ساعت پیش از رابطه به کنترل انزال در حین رابطه کمک می‌کند.
- هنگام با هم بودن با شریک جنسی، آماده شدن برای آمیزش با انجام معاشقهٔ پیش از آمیزش به جای شروع فوری آمیزش جنسی، در رفع مشکل انزال زودرس مفید است.
- برای کنترل انزال می‌توان روش «توقف-شروع» را به کار برد. بر اساس این روش، شریک جنسی با تحریک جنسی فرد را به حالت نزدیک به انزال می‌رساند. در این حالت، تحریک جنسی متوقف می‌شود و منتظر می‌مانند تا احساس انزال از بین برود. این کار «توقف-شروع» دو بار دیگر تکرار می‌شود و در تحریک چهارم اجازهٔ انزال داده می‌شود. اجرای این روش سه بار در هفته در کنترل انزال بسیار مفید است.
- روش دیگری که برای کنترل انزال به کار میرود، روش «فشردن» است. در این روش، پس از آنکه فرد با تحریک جنسی به حالت نزدیک به انزال رسید، قسمت سر آلت تناسلی تا از بین رفتن احساس انزال فشرده می‌شود و انزال به تأخیر می‌افتد. با این روش نیز می‌توان با یادگیری کنترل انزال، انزال زودرس را برطرف کرد.
- در روش دیگری به نام تمرینهای کگل، هدف تقویت عضلات لگن در ناحیهٔ آلت تناسلی با انقباض‌های مکرر در طول روز است. به این ترتیب، هنگامی که احساس انزال فرا می‌رسد، می‌توان این احساس را به کمک عضلات لگن به تأخیر انداخت. تمرینهای کگل معمولاً به‌صورت تمرینهای تکرارشونده انجام می‌شوند که در آن عضلات حدود سه ثانیه منقبض شده، حدود سه ثانیه در حالت انقباض باقی می‌مانند و سپس شل می‌شوند.
- استفاده از تدابیری که میزان تحریک جنسی آلت تناسلی را پیش از رابطه کاهش می‌دهند ممکن است مفید باشد. در این زمینه می‌توان از اسپریهای تأخیری، کاندوم‌ها و مواد بی‌حس‌کننده استفاده کرد.
- رواندرمانی با مشارکت هم فرد و هم شریک او ممکن است در درمان اختلالات جنسی مفید باشد. به‌ویژه در حل مشکلات روانی ناشی از شریک جنسی یا مشکلات رابطه، رواندرمانی نتایج مثبتی به دست می‌دهد.
- به‌عنوان دارودرمانی، داروهای ضدافسردگی و داروهایی مانند سیلدنافیل و تادالافیل که در اختلال نعوظ به کار می‌روند، در برخی بیماران مفید هستند.
هیئت تحریریهٔ Anadolu Medical Center
پرسش‌های متداول
انزال زودرس از نظر بالینی چگونه تعریف می‌شود؟
انزالی که پیش از دخول یا در عرض یک دقیقه پس از آن رخ دهد، تقریباً در هر آمیزش قابل به تأخیر انداختن نباشد و با علائم روانی منفی مانند استرس شدید و اجتناب از رابطه همراه باشد.
تفاوت انزال زودرس اولیه و ثانویه چیست؟
در نوع اولیه مشکل از نخستین تجربهٔ جنسی وجود دارد و ممکن است علل عضوی داشته باشد؛ نوع ثانویه بعداً در فردی با تجربهٔ جنسی طبیعی ایجاد می‌شود و بیشتر علل روانی دارد.
انزال زودرس با اختلال نعوظ چه تفاوتی دارد؟
اختلال نعوظ ناتوانی در ایجاد یا حفظ سفتی آلت در حین آمیزش است، اما انزال زودرس رسیدن زودتر از خواست به انزال است؛ این دو ممکن است همزمان وجود داشته باشند.
چه روشهایی برای درمان انزال زودرس به کار میرود؟
روش توقف-شروع، روش فشردن، تمرینهای کگل، اسپریهای تأخیری و کاندوم، رواندرمانی و در برخی بیماران داروهای ضدافسردگی یا سیلدنافیل و تادالافیل.
منابع
این محتوا صرفاً برای آموزش سلامت است و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمانی که پزشک تعیین می‌کند نیست. اگر علائمی دارید، با یک متخصص سلامت واجد شرایط مشورت کنید.